De geschiedenis van Zoals de zee

Zoals de zee van Lidewei Philips bestaat alweer bijna een jaar! Een mooi moment om wat dieper in het verhaal te duiken. Deze Young Adult vol met zee-avonturen speelt zich af in 1706 tijdens de gouden eeuw van piraterij en omdat oktober de Maand van de Geschiedenis is, blikken we terug op deze periode. Het was een periode waarin sommige dingen nog heel ouderwets waren en andere dingen (zoals de mode) juist heel vooruitstrevend.

Mode

We beginnen meteen met die mode, waarover Lidewei het volgende vertelt: “In de 18^de eeuw bestonden jurken niet uit 1 stuk, maar uit meerdere delen die aan elkaar vastgespeld werden. Allereerst moesten vrouwen een korset aan om een zo smal mogelijke taille te hebben.” De verschillende laagjes die daarop volgden, lees je in het stuk uit het boek hieronder:

Grace helpt me mijn korset vast te maken achteraan. Ze stopt de houten plaat er vooraan in, zodat mijn bovenlijf strak en recht is. De zakken hangen langs mijn heupen, daar kan ik mijn persoonlijke spullen in bewaren; mijn waaier en mijn handschoenen. Dan houdt Grace het blauwe borststuk over het korset. Het heeft blauw-paarsige hyacinten als versiering. Ze haalt haar naald boven en met spelden zet ze de zijkanten vast zodat alles goed blijft zitten. Dan komt de onderrok, die ik over mijn hoofd naar beneden laat trekken. Grace doet haar best om alles zo vlug mogelijk te doen zonder me hardhandig te behandelen. Ik probeer het proces zwijgend te ondergaan. Ik heb al geleerd dat hierover protesteren geen zin heeft; een dame hoort al deze laagjes aan te trekken, hoe nutteloos het ook lijkt. De bovenrok is een prachtig Egyptisch blauw, dat volgens moeder erg populair is. Daarover komt nog de jurk, die Grace aan het borststuk bevestigt zodat alles een geheel vormt.

Als vrouw mee tussen de mannen

In Zoals de zee moet Lily Jack zich vermommen als scheepsjongen om stiekem mee te varen, dus die lastige jurken laat ze al snel achterwege, maar hoe zorg je dan dat je niet wordt herkend als vrouw? Lidewei kent wel een paar trucjes die vroeger gebruikt werden: “Als vrouw kon je vaak doorgaan als jonge scheepsjongen tussen de 12 en 16 jaar, nog zonder baardgroei of baard in de keel. Vrouwen droegen namelijk geen broeken. Wat veel vrouwen deden was een band rond hun borsten binden om ze platter te laten lijken of een wijd genoeg hemd dragen om te verhullen. Dat wijde hemd komt ook voor in Zoals de zee. Zodra het begint te regenen en de kleren rond hun lijf plakken, moet Lily ook een band rond haar borsten dragen (terwijl ze net van haar korset af was). Daarnaast wordt Lily’s haar afgesneden tot aan haar schouders. Dat voelt anders nogal vrouwelijk en zou ook in de weg zitten voor de klusjes aan dek. Ze draagt er vanaf dan een doek in om het haar uit haar gezicht te houden. In de geschiedenis waren er ook vrouwen die nepbaarden of snorren opplakten, of die veel gingen drinken of roken om hun stem een schorre klank te geven.”

Kapers vs. Piraten

Maar op wat voor schip is Lily eigenlijk terechtgekomen?

Longbeard schudt zijn hoofd. ‘De kapitein heeft een missie van het koningshuis uit te voeren, Jack. We zijn uit op het goud en zilver van een Spaans galjoen.’

Ik kijk hem geschrokken aan.

‘Je weet toch wel dat dat is wat kaperschepen doen?’ Hij grijnst naar me met gele tanden.

‘Andere schepen overvallen?’ Ik staar hem aan.

Longbeard knikt. ‘Spanjaarden of Fransen, hangt van de orders af. De kapitein had nog wat laatste informatie nodig om de vaarroute van het Spaanse schip te achterhalen. Vannacht zetten we koers naar het oosten. We onderscheppen het schip en keren terug met de buit naar Engeland.’ 

Zoals de zee speelt zich af tijdens de piraterij en er komen dus ook kapers voor in het verhaal. Lidewei legt uit wat het verschil is tussen de piraten en kapers: “Kapers waren een soort piraten die in opdracht werkten van het koningshuis. Het was namelijk toegestaan om schepen van landen waarmee je in oorlog was te overvallen, als je een kaperbrief aan boord had die dit toestond. Zo huurde het koningshuis zeelieden in om hun vuile klusjes op te knappen op zee. Omdat zij in opdracht werkten, werden ze daar ook voor betaald. Piraten werken enkel voor zichzelf.”

Eten en drinken aan boord

Tijdens zo’n lange reis op zee moet je natuurlijk genoeg eten en drinken hebben, maar wat ging er nou allemaal mee aan boord? Lidewei begint over het drinken: “Water was niet makkelijk te bewaren en werd na een tijdje slecht. Dat is de reden dat er vooral alcoholische dranken gedronken werden aan boord. Om het vuile water toch te gebruiken en beter drinkbaar te maken, vermengden ze het met rum – zo ontstond ‘grog’.” Daarna vertelt ze over het eten: “Vers voedsel werd meegenomen maar kon niet lang bewaard blijven. Rijst en bonen daarentegen bleven lang goed, dus als ze weken op zee waren, werd de maaltijd steeds eentoniger. Daardoor stierven veel mensen aan scheurbuik – te weinig vitaminen door wekenlang zonder groenten en fruit.”

Er hangt voedsel in netten aan de muur waar ik tegen zit: fruit, noten en andere dingen die ik niet kan plaatsen. Overal rondom me staan vaten en kisten, waarschijnlijk met eten en drinken. Mijn maag gromt. Ik kan wel iets te eten gebruiken. Ik maak een appel los uit het net. Het is een stevige vrucht, maar lekker zoet van smaak. Als ik me hier de rest van de reis kan schuilhouden, lukt het vast wel om te overleven. Ze zullen de appels waarschijnlijk snel komen halen, aangezien fruit niet lang houdbaar is en de reis naar de Caraïben behoorlijk lang is.

Entertainment

Lidewei eindigt met een leuk feitje over hoe de zeelieden zich vermaakten tijdens zo’n lange reis: “Natuurlijk was er altijd veel te doen op een schip, maar in de gevallen dat het werk een beetje stilviel, werden er kaart- of dobbelspellen gespeeld. Een van de kaartspellen van die tijd was ‘brag’, een voorloper van poker.” Dit spel wordt ook gespeeld in het boek:

Het is een gelukspel waarbij ik de eerste ronde verlies. Hairy schudt het dek kaarten opnieuw. Ik kijk naar zijn grote, ruwe handen. Ze staan vol kleine littekens en schrammen. Mijn eigen handen zijn door weken op zee ook ruwer geworden. Doordat mijn huid al weken wordt blootgesteld aan de zon, is mijn vel droog en lichtjes rood. Ik lijk ook steeds meer sproeten op mijn armen te krijgen. Ik wrijf langs de ruwe huid van mijn armen, terwijl Hairy het volgende deel van het spel uitlegt. ‘Ronde twee is ingewikkelder. Je krijgt drie kaarten en de combinatie tussen die kaarten kan ervoor zorgen dat je wint of verliest. Maar je kunt ook bluffen.’

 

Benieuwd geworden naar het verhaal? Lees hier meer over Zoals de Zee.